Detectie en moleculaire karakterisering van circulerende tumorcellen in perifeer bloed van patiënten met borstkanker

Borstkanker is de meest frequente vorm van kanker bij vrouwen. Ongeveer 1/10 vrouwen zal in de loop van haar leven borstkanker ontwikkelen. Ondanks optimale behandeling zal 30-40% van de patiënten met een aanvankelijk beperkte tumor uiteindelijk hervallen of uitzaaiingen op afstand ontwikkelen. Van deze patiënten wordt gedacht dat ze op het ogenblik van de initiële diagnose reeds microscopisch kleine uitzaaiingen vertoonden in hun beenmerg of andere organen.

Onderzoek bij proefdieren heeft aangetoond dat kankercellen echter eerst in de bloedbaan verschijnen alvorens uitzaaiingen op afstand optreden. De detectie van dergelijke minimale ziekte in bloed en beenmerg wordt evenwel sterk bemoeilijkt door een gebrek aan gevoeligheid en accuraatheid van de huidige beschikbare opsporingsmethoden. De beschikbaarheid van een real-time kwantitative reverse transcriptase polymerase chain reaction (RT-PCR, of ook reverse transcriptase polymerase ketting reactie) en de mogelijkheid om de expressie van meerdere genen simultaan te meten, heeft hierin een begin van verandering gebracht. In eerder onderzoek hebben we aangetoond dat een dergelijke RT-PCR test voor cytokeratine 19 en mammoglobine (CK-19/MAM) prognostisch superieur is ten opzichte van immuuncytochemie voor de detectie van gedissemineerde tumorcellen (DTCs) in beenmerg en ten opzichte van het door de FDA goedgekeurde CellSearchTM systeem (Veridex, Warren, NY) voor de detectie van circulerende tumorcellen (CTCs) in perifeer bloed.

Door de moleculaire karakterisering van CTCs bij patiënten met een uitgezaaide vorm van borstkanker, wil dit project een set merkers identifeceren die de gevoeligheid van deze RT-PCR test verder kan verhogen. Door de vergelijking te maken van het genexpressieprofiel van boedstalen aangerijkt voor CTCs met het genexpresieprofiel van de resterende CTC-arme fractie van het bloedstaal, kan een voor CTCs specifiek genoomoverspannend genexpressieprofiel worden bepaald. Dit moet aanleiding geven tot de identificatie van een lijst van genen die specifiek tot expressie komen in CTCs van patiënten met borstkanker. Kruisvalidatie van de expressie van deze genen zal gebeuren op weefselstalen van de primaire tumor van dezelfde patiënten. Door middel van discriminant analyse met het expressieprofiel van deze genen bekomen bij gezonde vrijwilligers, kan vervolgens een optimalisering van én het aantal merkers én het expressieniveau gebeuren om alzo te komen tot een nulwaarde voor misklassificering van gezonde vrijwilligers (gevoeligheid 100%) en een zo hoog mogelijke correcte klassificering van patiënten met borstkanker.